چگونه استارتاپها وارد بورس و فرابورس میشوند؟ | شرایط و مراحل پذیرش استارتاپها
ورود به بازارسرمایه یکی از مسیرهای مهم پیش روی استارتاپها و شرکتهای دانشبنیان برای تامین مالی، افزایش اعتبار و توسعه کسبوکار است. اما آیا هر استارتاپی میتواند وارد بورس شود؟ شرایط پذیرش استارتاپها در بورس و فرابورس چیست و فرآیند بورسی شدن یک شرکت نوآور از کجا آغاز میشود؟
در سالهای اخیر، مقررات بازار سرمایه برای پذیرش شرکتهای دانشبنیان، فناور، خلاق و فعالان اقتصاد دیجیتال توسعه پیدا کرده است. در همین راستا، بازار نوآفرین فرابورس نیز با هدف فراهمکردن بستر مناسب برای حضور شرکتهای نوآور و دانشبنیان ایجاد شده است.
در این مطلب، شرایط و مراحل اصلی پذیرش استارتاپ در بورس و فرابورس را بررسی میکنیم.
آیا استارتاپها میتوانند وارد بورس شوند؟
بله. استارتاپها و شرکتهای فعال در حوزه اقتصاد دیجیتال، دانشبنیان، فناور و خلاق، در صورت برخورداری از شرایط تعیینشده در مقررات بازار سرمایه، میتوانند برای پذیرش سهام خود در بورس یا فرابورس اقدام کنند.
برای شرکتهای فعال در اقتصاد دیجیتال، از جمله معیارهای مورد توجه، برخورداری از حداقل دو مورد از ویژگیهای زیر است:
- داشتن کسبوکار دادهمحور بر بستر اینترنت
- تشکیل بیش از ۳۰ درصد از ارزش روز داراییها از داراییهای نامشهود
- کاربرپایه بودن مدل کسبوکار
این معیارها نشان میدهد که ساختار پذیرش شرکتهای نوآور تا حدی با شرکتهای سنتی تفاوت دارد و ویژگیهای خاص کسبوکارهای دیجیتال در فرآیند پذیرش مورد توجه قرار میگیرد.
بازار نوآفرین چیست و چه ارتباطی با استارتاپها دارد؟
یکی از مهمترین تحولات بازار سرمایه برای شرکتهای نوآور، راهاندازی بازار نوآفرین فرابورس است.
این بازار برای پذیرش شرکتها در دو تابلو «رشد» و «دانشبنیان» طراحی شده است. در تابلو دانشبنیان، شرکتهای دانشبنیان، فناور، خلاق و شرکتهای فعال در حوزه اقتصاد دیجیتال امکان پذیرش دارند و تابلو رشد نیز عمدتاً برای شرکتهای استارتاپی با چشمانداز روشن سودآوری در نظر گرفته شده است.
بنابراین، مسیر ورود یک استارتاپ به بازار سرمایه الزاماً به معنای ورود مستقیم به تابلوهای متداول بورس نیست و بسته به ویژگیهای شرکت، مدل کسبوکار و شرایط پذیرش، بازار مناسب برای آن تعیین میشود.
شرایط پذیرش استارتاپها در بورس و فرابورس چیست؟
شرکت متقاضی پذیرش علاوه بر شرایط عمومی پذیرش، باید الزامات اختصاصی مرتبط با نوع فعالیت خود را نیز رعایت کند.
برای شرکتهای فعال در حوزه اقتصاد دیجیتال، از جمله موارد مهم میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- شفافیت ساختار مالکیت و سهامداری
- احراز صلاحیت مدیران و سهامداران عمده
- رعایت الزامات مرتبط با مبارزه با پولشویی
- ارائه اطلاعات و مستندات مورد نیاز هیئت پذیرش
- رعایت الزامات مرتبط با حفاظت از دادهها و اطلاعات کاربران
- ارائه برخی گواهیها و تأییدیههای فنی متناسب با نوع فعالیت شرکت
- ارائه تعهدات مربوط به سهامداران عمده
- طی فرآیند ارزشگذاری و پذیرش مطابق مقررات
البته فهرست دقیق مدارک و الزامات میتواند بر اساس نوع شرکت، بازار هدف و تشخیص هیئت پذیرش متفاوت باشد.
مراحل ورود استارتاپ به بورس چیست؟
فرآیند بورسی شدن استارتاپ را میتوان در چند مرحله اصلی خلاصه کرد:
۱. بررسی شرایط شرکت
در نخستین مرحله باید مشخص شود که شرکت از نظر مدل کسبوکار، ساختار حقوقی، وضعیت مالی، مالکیت، فعالیت و سایر الزامات، امکان ورود به بازار سرمایه را دارد یا خیر.
این مرحله اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ممکن است بهترین مسیر برای یک شرکت، پذیرش سهام، افزایش سرمایه یا استفاده از سایر روشهای تامین مالی بازار سرمایه باشد.
۲. انتخاب مشاور پذیرش
پس از بررسی اولیه، شرکت باید فرآیند پذیرش را با همکاری یک مشاور پذیرش دارای مجوز دنبال کند.
مشاور پذیرش در آمادهسازی مدارک، هماهنگی با ارکان بازار سرمایه، تدوین مستندات و طی فرآیند پذیرش نقش دارد.
۳. آمادهسازی اطلاعات و مستندات
یکی از مهمترین بخشهای فرآیند پذیرش، آمادهسازی اطلاعات شرکت است.
در این مرحله مواردی مانند ساختار سهامداری، اطلاعات مالی، مدل کسبوکار، عملکرد شرکت، برنامههای توسعه، وضعیت نرمافزارها و زیرساختهای فنی و سایر مستندات مورد نیاز بررسی و آماده میشود.
برای شرکتهای اقتصاد دیجیتال، رعایت الزامات مربوط به امنیت، کیفیت و مالکیت نرمافزارها و همچنین حفاظت از اطلاعات کاربران میتواند در فرآیند پذیرش اهمیت داشته باشد.
۴. بررسی صلاحیت و شفافیت سهامداری
در فرآیند پذیرش، ساختار مالکیت شرکت و صلاحیت مدیران و سهامداران عمده نیز مورد بررسی قرار میگیرد.
هدف این مرحله، افزایش شفافیت شرکت و اطمینان از رعایت الزامات قانونی و مقرراتی بازار سرمایه است.
۵. بررسی در هیئت پذیرش
پس از تکمیل مستندات و انجام بررسیهای لازم، پرونده شرکت برای بررسی در هیئت پذیرش مطرح میشود.
برای شرکتهای دانشبنیان، فناور، خلاق و فعال در اقتصاد دیجیتال، ساختار تخصصیتری برای بررسی پذیرش در نظر گرفته شده است تا ویژگیهای این نوع کسبوکارها در فرآیند تصمیمگیری مورد توجه قرار گیرد.
۶. درج و عرضه سهام
پس از دریافت مجوز پذیرش و انجام الزامات نهایی، شرکت وارد مرحله درج و در نهایت عرضه سهام میشود.
در این مرحله، شرکت میتواند با عرضه اولیه، بخشی از سهام خود را در اختیار سرمایهگذاران قرار دهد و به یک شرکت پذیرفتهشده در بازار سرمایه تبدیل شود.
ورود به بورس چه مزایایی برای استارتاپ دارد؟
پذیرش در بورس یا فرابورس فقط به معنای عرضه اولیه نیست. حضور در بازار سرمایه میتواند ابزارهای متنوعی را برای رشد یک شرکت فراهم کند.
مهمترین مزایای ورود استارتاپها به بازار سرمایه عبارتاند از:
تأمین مالی برای توسعه کسبوکار
یکی از مهمترین دلایل ورود شرکتهای نوآور به بازار سرمایه، دسترسی به منابع مالی برای توسعه فعالیتها، سرمایهگذاری و اجرای طرحهای جدید است.
افزایش اعتبار و شفافیت
قرار گرفتن شرکت تحت نظارت و الزامات بازار سرمایه، میتواند به افزایش شفافیت اطلاعاتی و اعتبار شرکت در برابر سرمایهگذاران، مشتریان و شرکای تجاری کمک کند.
کشف ارزش شرکت
ورود به بازار سرمایه امکان شکلگیری یک سازوکار شفافتر برای ارزشگذاری و کشف ارزش سهام شرکت فراهم میکند.
این موضوع برای استارتاپهایی که بخش قابلتوجهی از ارزش آنها به داراییهای نامشهود، فناوری، برند، کاربران یا مدل کسبوکار وابسته است، اهمیت ویژهای دارد.
دسترسی به ابزارهای متنوع تأمین مالی
بازار سرمایه صرفاً به عرضه اولیه محدود نیست. شرکتها میتوانند متناسب با شرایط خود از ابزارها و روشهای مختلف تأمین مالی استفاده کنند.
آیا هر استارتاپی باید وارد بورس شود؟
بورسی شدن لزوماً بهترین گزینه برای همه استارتاپها نیست. پذیرش در بازارسرمایه معمولاً زمانی منطقیتر است که شرکت از نظر اندازه، ساختار مالی، حاکمیت شرکتی، شفافیت اطلاعاتی و برنامه رشد به مرحلهای رسیده باشد که هزینهها و الزامات حضور در بازار سرمایه در مقابل مزایای آن توجیه اقتصادی داشته باشد.
به همین دلیل، پیش از تصمیم برای پذیرش باید مشخص شود که هدف شرکت چیست:
- تأمین مالی برای توسعه
- افزایش سرمایه
- افزایش اعتبار و شفافیت
- ایجاد امکان نقدشوندگی برای سهامداران
- فراهمکردن مسیر خروج برای سرمایهگذاران
- یا ترکیبی از این اهداف
مسیر مناسب برای استارتاپها؛ بورس، فرابورس یا تأمین مالی؟
انتخاب مسیر مناسب به مرحله رشد و نیاز مالی شرکت بستگی دارد.
یک استارتاپ در مراحل اولیه ممکن است به سرمایهگذاری خطرپذیر یا تأمین مالی جمعی نیاز داشته باشد، در حالی که یک شرکت بالغتر میتواند گزینه پذیرش در بازار سرمایه و عرضه سهام را بررسی کند.
به همین دلیل، پذیرش در بورس یا فرابورس باید بخشی از یک برنامه جامع تأمین مالی باشد، نه صرفاً یک هدف مستقل.
جمعبندی
ورود استارتاپها به بازار سرمایه در سالهای اخیر مسیر مشخصتری پیدا کرده است. ایجاد بازار نوآفرین و توسعه مقررات اختصاصی برای شرکتهای دانشبنیان، فناور، خلاق و فعال در اقتصاد دیجیتال، امکان استفاده این شرکتها از ظرفیتهای بازار سرمایه را افزایش داده است.
با این حال، پذیرش استارتاپ در بورس و فرابورس یک فرآیند تخصصی است که از بررسی شرایط شرکت و انتخاب مشاور پذیرش آغاز میشود و پس از آمادهسازی مستندات، بررسی صلاحیتها، طی فرآیند پذیرش و دریافت مجوزهای لازم، میتواند به درج و عرضه سهام منتهی شود.
بنابراین اگر یک استارتاپ قصد ورود به بازار سرمایه را دارد، نخستین گام، بررسی وضعیت شرکت و انتخاب مناسبترین مسیر تأمین مالی و بازار هدف است.